Casino bonus zonder storting in Nederland: complete gids voor 2026
Een casino bonus zonder storting is precies wat de naam zegt: speelgeld of gratis spins die je ontvangt zonder eerst een cent op je account te storten. In 2026 bieden tientallen operators zulke welkomstacties aan, van €5 gratis speelgeld tot pakketten van 100 gratis spins. Het klinkt als gratis geld, en dat is het deels ook. Maar er zitten voorwaarden aan die het verschil maken tussen een bruikbare bonus en een lege belofte.
De Nederlandse markt is sinds 1 oktober 2021 gereguleerd via de Kansspelautoriteit (Ksa). Sinds 1 juli 2023 geldt een verbod op bonusreclames gericht op jongvolwassenen onder 24 jaar, en sinds 2024 mogen operators geen “stortingsvrije” bonussen meer breed adverteren op televisie en radio. Toch bestaan ze nog, vaak in de accountomgeving of via e-mail aan bestaande spelers. Dat maakt het speelveld overzichtelijk maar ook verwarrend voor wie zoekt naar een echte no deposit deal.
In deze gids lees je hoe zulke bonussen werken, welke licenties er zijn en wat het verschil betekent voor jouw geld en je rechten. We vergelijken operators, rekenen voorbeelden door en ontkrachten de hardnekkigste fabels. Geen holle beloftes, wel concrete cijfers en voorwaarden.
Wat is een casino bonus zonder storting precies?
Een no deposit bonus is een promotie waarbij je een tegoed, gratis spins of een free bet ontvangt zonder een eerste storting te doen. De waarde ligt meestal tussen €5 en €25 in speelgeld, of tussen 10 en 100 gratis spins op een vaste gokkast. Je hoeft dus geen eigen geld te riskeren om te spelen.
Het klinkt ruimhartig, en dat is het in marketingtermen ook. De realiteit is dat operators deze bonussen gebruiken als kennismakingsmiddel. Ze hopen dat je na het verzilveren van de bonus een echte storting doet. Voor jou is het een kans om een platform te testen zonder financieel risico. Voor hen is het een acquisitiekanaal met een berekende kostprijs per speler.
Belangrijk om te weten: in Nederland mag een vergunde operator een bonus niet zomaar aan iedereen aanbieden. De Ksa verbiedt bonussen voor spelers onder 24 jaar en verbiedt ook het actief werven van nieuwe spelers met bonusreclames via publieke kanalen. Wat overblijft zijn bonussen in de accountomgeving, e-mails aan bestaande klanten en promoties bij buitenlandse operators met een Curaçao-licentie.
Hoe verschilt een no deposit bonus van een stortingsbonus?
Bij een stortingsbonus moet je eerst geld storten en krijg je een percentage daarvan als extra tegoed. Stort je €20 bij een 100%-bonus, dan speel je met €40. Bij een no deposit bonus ontvang je het tegoed zonder storting, maar is het bedrag kleiner en zijn de inzetvereisten vaak strenger. Gemiddeld ligt de wagering bij no deposit bonussen tussen 30x en 60x, tegenover 20x tot 35x bij stortingsbonussen.
Welke soorten no deposit bonussen bestaan er in 2026?
De markt kent vier hoofdtypes. Gratis speelgeld is het meest voorkomende: een vast bedrag dat je vrij kunt inzetten op de meeste spellen. Gratis spins zijn gebonden aan specifieke slots, meestal van Pragmatic Play of NetEnt. Free bets komen voor bij sportweddenschappen en zijn dus geen casinobonus in strikte zin. Ten slotte is er de cashback-variant, waarbij je een deel van je verliezen terugkrijgt zonder dat je iets hoeft te storten.
| Type bonus | Typische waarde | Wagering | Geldigheid |
|---|---|---|---|
| Gratis speelgeld | €5 – €25 | 30x – 60x | 7 – 30 dagen |
| Gratis spins | 10 – 100 spins | 40x – 60x | 3 – 14 dagen |
| Free bet (sport) | €5 – €20 | 1x – 5x | 7 dagen |
| Cashback | 5% – 15% | 0x – 1x | Wekelijks |
Licenties vergeleken: MGA, UKGC, Curaçao en Ksa
De licentie van een operator bepaalt welke regels gelden, welke geschillenprocedure je kunt starten en hoe veilig je geld is. Dit is het onderwerp waar de meeste spelers te weinig naar kijken. Ze zien een bonus van €25 en klikken, zonder te checken of de operator onder toezicht staat van een autoriteit die daadwerkelijk handhaaft.
Er zijn wereldwijd vier licentiestelsels die relevant zijn voor Nederlandse spelers. De Ksa-vergunning is de enige die in Nederland wettelijk is toegestaan. De Malta Gaming Authority (MGA) is de grootste Europese toezichthouder. De UK Gambling Commission (UKGC) heeft de strengste regels ter wereld. Curaçao heeft sinds 2024 een hervormd vergunningsstelsel maar blijft de minst intensieve toezichthouder.
Wat betekent dat concreet voor een bonus? Een Ksa-operator mag geen bonus aanbieden aan spelers onder 24 jaar. Een MGA-operator mag dat wel, mits de speler 18 jaar is. Een Curaçao-operator mag bijna alles, zolang het niet in strijd is met de lokale wet van de speler. Dat verschil bepaalt of je bij een geschil terechtkunt bij een geschillencommissie of op jezelf bent aangewezen.
| Licentie | Min. leeftijd | Bonusbeperkingen | Geschillenloket | Uitbetalingsgarantie |
|---|---|---|---|---|
| Ksa (NL) | 18 jaar | Geen bonussen onder 24 | Ksa + CRUKS | Via NL-recht |
| MGA (Malta) | 18 jaar | Beperkt | MGA + ADR | Via EU-recht |
| UKGC (UK) | 18 jaar | Streng, max. 10% wagering cap | UKGC + IBAS | Via UK-recht |
| Curaçao (GCB) | 18 jaar | Geen | Beperkt | Geen garantie |
Waarom is de Ksa-licentie zo streng op bonussen?
De Ksa heeft sinds de marktopening in oktober 2021 meer dan €100 miljoen aan boetes uitgedeeld aan operators die zich niet aan de regels hielden. Een groot deel daarvan betrof bonusreclames gericht op jongeren. De reden is simpel: uit onderzoek blijkt dat spelers onder 24 jaar drie keer zo vaak problematisch speelgedrag ontwikkelen. De Ksa koos daarom voor een verbod op bonusmarketing voor die groep.
Wat betekent een Curaçao-licentie voor jouw bonus?
Een Curaçao-licentie is geen teken dat een operator onbetrouwbaar is, maar wel dat je minder bescherming hebt. Je kunt niet bij een Nederlandse geschillencommissie terecht, en de GCB heeft beperkte capaciteit om klachten te behandelen. Bonussen bij Curaçao-operators zijn vaak royaler, met bedragen tot €50 gratis speelgeld of 200 gratis spins. Dat extraatje compenseert deels het hogere risico, maar alleen als je bewust bent van het verschil.
Hoe herken je een betrouwbare operator met no deposit bonus?
Check drie dingen. Eerst de licentienummer en de autoriteit die het heeft afgegeven, te vinden in de footer van de site. Dan de algemene voorwaarden, specifiek de bonusvoorwaarden en de maximale uitbetalingslimiet. Ten slotte de betaalmethoden: iDEAL, Trustly en creditcard zijn in Nederland gangbaar, crypto is dat niet. Een operator die geen iDEAL aanbiedt, is zelden gericht op de Nederlandse markt.
Top 10 casino’s met bonus zonder storting in 2026
De onderstaande selectie is gebaseerd op licentiestatus, transparantie van bonusvoorwaarden en de mate waarin de bonus daadwerkelijk uitbetaalbaar is. Bedragen zijn indicatief en kunnen per actieperiode verschillen. Check altijd de actuele voorwaarden in je account voordat je speelt.
1. Toto casino
Toto is een van de oudste namen in Nederland en opereert onder Ksa-vergunning. De no deposit acties zijn bescheiden: meestal €10 gratis speelgeld bij accountverificatie, met een wagering van 40x. Het assortiment draait op Nederlandse bodem, met verplichte CRUKS-koppeling. Voor spelers die waarde hechten aan een Nederlandse geschillenprocedure is dit de veiligste keuze.
2. Unibet casino
Unibet opereert in Nederland onder Ksa en internationaal onder MGA. De Nederlandse tak biedt geen brede no deposit bonussen meer sinds de reclamebeperkingen, maar bestaande spelers ontvangen soms 20 gratis spins op Pragmatic Play-slots. Het spelaanbod telt meer dan 2.000 titels, inclusief live casino van Evolution.
3. BetCity casino
BetCity is een Nederlandse operator met Ksa-licentie en een sterke sportbook-tak. No deposit acties verschijnen sporadisch, vaak als €5 free bet voor nieuwe spelers na volledige verificatie. De casino-sectie telt ruim 1.500 spellen. Wagering ligt doorgaans op 35x, wat aan de lage kant is voor een no deposit bonus.
4. OneCasino
OneCasino combineert een Ksa-vergunning met een ruim spelaanbod van meer dan 3.000 titels. De no deposit promoties zijn beperkt tot gratis spins, meestal 25 spins op een geselecteerde NetEnt-slot. De bonusvoorwaarden zijn helder geschreven, wat in deze markt een uitzondering is.
5. Bet365 casino
Bet365 is wereldwijd een van de grootste operators en actief in Nederland onder Ksa. No deposit bonussen zijn zeldzaam, maar de operator biedt regelmatig 10 gratis spins zonder storting aan geverifieerde spelers. De kracht ligt in het sportbook, niet in het casino. Voor pure casinospelers is het aanbod minder interessant.
6. Holland Casino
Holland Casino is de enige legale fysieke casino-exploitant in Nederland en heeft sinds 2021 ook een online platform onder Ksa. No deposit bonussen komen niet voor bij dit staatsbedrijf. Wel krijg je bij registratie een welkomstpakket van 100% tot €250 na storting. Voor wie een no deposit bonus zoekt, is Holland Casino dus geen optie.
7. 711 casino
711 Casino is een nieuwere speler met Ksa-licentie en een modern platform. De no deposit actie bestaat uit 15 gratis spins bij verificatie, met een wagering van 45x en een maximale uitbetaling van €50. Het spelaanbod telt ongeveer 1.200 titels, met nadruk op slots van Hacksaw Gaming en Push Gaming.
8. Jacks.nl casino
Jacks.nl richt zich op de Nederlandse markt met een Ksa-vergunning en een strak vormgegeven platform. No deposit bonussen zijn er niet standaard, maar bij speciale acties verschijnen 20 gratis spins. De operator staat bekend om snelle uitbetalingen via iDEAL, meestal binnen 24 uur.
9. Kansino casino
Kansino is eigendom van hetzelfde moederbedrijf als Toto en opereert onder Ksa. De focus ligt op speelse promoties en een laagdrempelig instapmodel. No deposit acties zijn er sporadisch, vaak als €5 gratis speelgeld voor nieuwe spelers. Het spelaanbod is met 1.800 titels ruim voldoende voor de gemiddelde speler.
10. Fair Play casino
Fair Play is een van de oudere Nederlandse casino-merken en heeft sinds 2021 een online Ksa-licentie. No deposit bonussen verschijnen af en toe als 10 gratis spins op een vaste slot. De operator heeft een sterke focus op verantwoord spelen, met dagelijkse stortingslimieten die spelers zelf kunnen instellen.
Mythen en realiteit rond no deposit bonussen
Rond stortingsvrije bonussen bestaan hardnekkige fabels. De meeste komen voort uit marketingtaal die de voordelen benadrukt en de voorwaarden verbergt. Hieronder ontkrachten we de vijf meest voorkomende mythen met concrete cijfers.
Mythe 1: je kunt alles direct opnemen
Nee. Bij vrijwel elke no deposit bonus geldt een maximale uitbetaling, meestal tussen €50 en €100. Stel je ontvangt €10 gratis speelgeld met een wagering van 40x. Je moet dan €400 aan inzetten rondspelen voordat je iets kunt opnemen. Haal je dat, dan is je winst gemaximeerd op bijvoorbeeld €100. De rest verdwijnt.
Mythe 2: no deposit bonussen zijn altijd gratis
Technisch wel, praktisch niet. Je levert namelijk iets anders in: tijd en persoonlijke gegevens. Voor de Ksa-verificatie moet je een kopie van je ID, een adresbewijs en soms een bankafschrift uploaden. Bij Curaçao-operators is dat minder streng, maar daar geef je meer data weg zonder wettelijke bescherming. Gratis bestaat zelden zonder prijs.
Mythe 3: een Curaçao-licentie betekent oplichting
Dat is te kort door de bocht. Veel Curaçao-operators betalen netjes uit en hebben jarenlange staat van dienst. Het verschil zit in de rechtsbescherming: bij een geschil heb je geen Nederlandse instantie om op terug te vallen. Operators als LeoVegas, ComeOn en BetMGM opereren onder MGA of meerdere licenties en bieden daardoor meer zekerheid dan een pure Curaçao-speler.
Mythe 4: je kunt een bonus per e-mail opvragen
Bij Ksa-operators niet. De wet verbiedt actieve bonusreclames via e-mail naar niet-bestaande spelers. Je moet je eerst registreren en verifiëren, daarna verschijnt de bonus in je account. Bij MGA- en Curaçao-operators is e-mailmarketing nog wel gangbaar. Let op: een e-mail met “claim nu €50 gratis” is bijna altijd een affiliate-link, niet een directe operatorsbonus.
Mythe 5: meer bonussen betekent meer kans
Meer bonussen betekent meer voorwaarden. Elke bonus heeft eigen wagering, eigen maximale inzet (meestal €5 per spin) en eigen geldigheidsduur. Stapel je drie bonussen, dan moet je drie keer de voorwaarden naleven. Vaak is het verstandiger één bonus volledig te verzilveren dan drie half af te ronden.
Hoe bereken je de werkelijke waarde van een bonus?
De formule is eenvoudig: bonusbedrag × wagering × huisvoordeel = verwacht verlies. Bij een bonus van €10, wagering 40x en een huisvoordeel van 3% verlies je gemiddeld €12 voordat je de bonus hebt rondgespeeld. Dat betekent dat de bonus in theorie meer kost dan hij opbrengt. De waarde zit in de gratis speeltijd, niet in gegarandeerde winst.
Voorwaarden die je moet lezen voordat je claimt
De bonusvoorwaarden zijn het echte contract. Wie ze niet leest, ontdekt pas bij de uitbetaling dat er een maximum is, dat bepaalde spellen niet meetellen of dat de bonus al is verlopen. Hieronder de zes voorwaarden die er het meest toe doen.
De wagering of inzetvereiste bepaalt hoeveel je moet inzetten voordat bonuswinst opneembaar is. Een wagering van 30x op een bonus van €10 betekent €300 aan inzet. Bij 60x is dat €600. Het verschil tussen die twee is in de praktijk het verschil tussen haalbaar en onhaalbaar.
De maximale inzet per spin ligt meestal op €5, soms op €2. Zet je hoger in tijdens het rondspelen, dan kan de operator je bonuswinst intrekken. Dit is een van de meest voorkomende redenen waarom spelers hun winst verliezen.
Welke spellen tellen mee voor de wagering?
Slots tellen meestal voor 100% mee. Tafelspellen zoals blackjack en roulette tellen voor 10% tot 20%, soms helemaal niet. Live casino is bijna altijd uitgesloten. Een inzet van €10 op roulette kan dus meetellen als €1 of €0. Check per operator welke bijdrage geldt, want het verschil loopt op tot 90 procentpunt.
Hoe lang is een no deposit bonus geldig?
De geldigheid varieert van 3 tot 30 dagen. Gratis spins verlopen sneller dan speelgeld. Bij de meeste Ksa-operators geldt een termijn van 7 dagen voor spins en 30 dagen voor speelgeld. Verloopt de bonus, dan verdwijnt het tegoed en eventuele winst. Stel een herinnering in je agenda, want operators sturen zelden een waarschuwing.
Wat gebeurt er met je winst bij een maximale uitbetaling?
Bij een cap van €50 en een winst van €200 ontvang je €50 en verdwijnt €150. Dat staat in de voorwaarden, vaak in kleine letters. Sommige operators hanteren een cap van 10x het bonusbedrag, wat bij €10 bonus neerkomt op €100 maximum. Andere kiezen een vaste cap van €50 ongeacht het bonusbedrag.
Mag je meerdere accounts aanmaken voor meerdere bonussen?
Nee, en dit is een van de weinige regels waar alle operators hetzelfde over zijn. Meerdere accounts op één persoon, adres of IP-adres leiden tot blokkering en verlies van alle tegoeden. De Ksa en MGA delen data via samenwerkingsverbanden, dus de kans dat je wordt gepakt is reëel. Niet doen.
Hoe vraag je een bonus aan zonder storting?
Registreer je bij de operator, doorloop de Ksa-verificatie met ID en adresbewijs, en check vervolgens je accountomgeving of e-mail. Bij sommige operators moet je de bonus handmatig activeren via een knop of bonuscode. Zonder activatie vervalt de bonus na de aangegeven termijn. Bij Curaçao-operators verloopt dit vaak automatisch na registratie.
Verantwoord spelen en de Nederlandse regels
De Ksa verplicht elke vergunde operator tot een reeks maatregelen die spelers moet beschermen. Wie zich daar niet aan houdt, verliest de licentie. Voor jou als speler betekent dit concreet dat je bepaalde rechten hebt die je bij een Curaçao-operator niet hebt.
De wettelijke minimumleeftijd voor kansspelen in Nederland is 18 jaar. Voor bonussen geldt een strengere grens: geen bonusmarketing voor spelers onder 24 jaar. Elke operator moet spelers laten registreren in CRUKS, het landelijke uitsluitingsregister. Sta je daarin, dan kun je nergens in Nederland meer spelen. Dat geldt ook voor online casino’s met een Ksa-vergunning.
De nationale hulplijn voor problematisch speelgedrag is Loket Kansspel, bereikbaar via 0800-2400000 en via loketkansspel.nl. Daarnaast kun je jezelf uitsluiten via CRUKS, met een minimale termijn van zes maanden. Tijdens die periode kun je geen account openen bij welke Ksa-operator dan ook. De uitsluiting is niet vrijblijvend en kan niet tussentijds worden opgeheven.
Operators zijn verplicht om speelgedrag te monitoren. Stort je in korte tijd meer dan een vastgesteld bedrag, dan volgt een interventie. Die kan variëren van een waarschuwing tot een tijdelijke blokkering van je account. Dit systeem is uniek in Europa en strenger dan wat de MGA of UKGC voorschrijven.
Wat is CRUKS en hoe werkt het?
CRUKS staat voor Centraal Register Uitsluiting Kansspelen. Het register is verplicht voor alle legale aanbieders in Nederland. Je kunt jezelf laten registreren via de site van de Ksa of via een operator. De minimale uitsluitingstermijn is zes maanden, de maximale termijn is onbeperkt. Tijdens de uitsluiting kun je nergens in Nederland legaal spelen.
Welke limieten kun je zelf instellen?
Bij elke Ksa-operator kun je een dag-, week- of maandlimiet instellen op je stortingen. Je kunt ook een tijdlimiet instellen per sessie, variërend van 30 minuten tot 8 uur. Verlaging van een limiet gaat direct in, verhoging pas na een wachttijd van 7 dagen. Die wachttijd is wettelijk verplicht en bedoeld om impulsieve beslissingen te voorkomen.
Wat als een operator zich niet aan de regels houdt?
Je kunt een klacht indienen bij de Ksa via het online klachtenformulier. De Ksa behandelt klachten over vergunde operators en kan boetes opleggen tot €1 miljoen of een percentage van de omzet. Voor geschillen over uitbetalingen kun je ook terecht bij de Geschillencommissie Kansspelen. Bij buitenlandse operators met MGA-licentie loopt de klacht via de MGA of een ADR-instantie.
Hoe herken je problematisch speelgedrag?
Vijf signalen: je speelt langer dan gepland, je stort meer dan je je kunt veroorloven, je probeert verliezen terug te winnen, je verbergt je spelgedrag voor anderen, en je voelt je rusteloos als je niet speelt. Herken je twee of meer van deze signalen, dan is het tijd om een limiet in te stellen of contact op te nemen met Loket Kansspel.
Veelgestelde vragen over casino bonussen zonder storting
Is een casino bonus zonder storting echt gratis?
De bonus zelf kost je geen geld, maar je levert tijd en persoonlijke gegevens in. Bovendien geldt bijna altijd een maximale uitbetaling tussen €50 en €100 en een wagering van 30x tot 60x. Reken op gemiddeld €12 verwacht verlies per bonus van €10 bij een huisvoordeel van 3%. Gratis is dus een rekbaar begrip.
Welke operator in Nederland geeft de hoogste no deposit bonus?
Bij Ksa-operators liggen de bedragen tussen €5 en €20, met Toto en Kansino vaak aan de bovenkant. Bij MGA- en Curaçao-operators zoals LeoVegas, ComeOn en BetMGM lopen de bedragen op tot €50 of 200 gratis spins. Het hogere bedrag gaat vaak gepaard met strengere voorwaarden en minder rechtsbescherming.
Kan ik een no deposit bonus krijgen zonder verificatie?
Bij Ksa-operators niet. Verificatie met ID en adresbewijs is wettelijk verplicht voordat je kunt spelen. Bij Curaçao-operators is verificatie soms pas nodig bij uitbetaling, maar dat betekent niet dat het veiliger is. Zonder verificatie kun je bij een geschil nergens terecht en verlies je vaak je tegoed.
Wat gebeurt er als ik de wagering niet haal?
Dan verlies je de bonus en alle winst die je met de bonus hebt gemaakt. Je eigen storting, als je die hebt gedaan, blijft meestal wel staan. De bonus verdwijnt na de geldigheidsduur, meestal tussen 7 en 30 dagen. Je kunt de wagering niet verlengen, tenzij de operator een specifieke verlengingsoptie biedt.
Mag ik met een VPN een buitenlandse no deposit bonus claimen?
Nee, en het is een slecht idee. Operators blokkeren accounts die via VPN zijn geregistreerd en houden tegoeden in. Bovendien overtreed je de algemene voorwaarden, wat betekent dat je geen enkele rechtsbescherming hebt. Bij Ksa-operators is VPN-gebruik een directe reden voor accountblokkering en verlies van alle saldi.
Hoe verschilt een Nederlandse bonus van een Curaçao-bonus?
Drie verschillen. Nederlandse bonussen zijn strenger gereguleerd, met verbod op marketing voor spelers onder 24 jaar. Curaçao-bonussen zijn royaler maar bieden geen Nederlandse geschillenbeslechting. En Nederlandse operators moeten spelers in CRUKS registreren, wat bij Curaçao-operators niet geldt. Kies op basis van wat je belangrijker vindt: bescherming of bedrag.
Welke spellen leveren de beste kans op het halen van de wagering?
Slots met een hoge RTP en lage variantie, zoals die van NetEnt en Pragmatic Play, bieden de beste kans. Kies spellen met een RTP van minimaal 96% en een maximale inzet onder de wagering-limiet van €5. Tafelspellen tellen vaak maar voor 10% mee, waardoor de weg naar het halen van de wagering drie tot tien keer zo lang wordt.
Wat is een redelijke wagering voor een no deposit bonus?
Alles onder 35x is redelijk. Tussen 35x en 50x is het acceptabel als de maximale uitbetaling hoog genoeg is. Boven 60x is het in de praktijk bijna onmogelijk om de bonus volledig te verzilveren. Bij een bonus van €10 en een wagering van 60x moet je €600 inzetten, wat bij een gemiddelde spin van €0,50 neerkomt op 1.200 spins.
Zijn no deposit bonussen in 2026 nog rendabel?
Minder dan vijf jaar geleden, maar ze bestaan nog. De Ksa heeft de marketing beperkt, waardoor de zichtbaarheid is gedaald. Bij MGA- en Curaçao-operators zijn de bedragen gestegen, met uitschieters tot €50. Voor spelers die de voorwaarden begrijpen en zich aan de limieten houden, blijft het een laagdrempelige manier om een platform te testen.
Waar vind ik betrouwbare informatie over bonussen?
Begin bij de operator zelf en lees de bonusvoorwaarden volledig. Check de licentienummer in de footer en verifieer die bij de Ksa, MGA of GCB. Vergelijkingssites zijn handig voor overzicht, maar hebben vaak een commercieel belang. De Ksa publiceert een actuele lijst van vergunde operators, wat het meest betrouwbare startpunt is.
De kern van een goede no deposit bonus zit niet in het bedrag, maar in de voorwaarden. Een bonus van €10 met een wagering van 30x en een cap van €100 is meer waard dan een bonus van €25 met een wagering van 60x en een cap van €50. Lees de kleine letters, check de licentie en speel alleen met geld dat je kunt missen. Wie dat doet, haalt het maximale uit een bonus die in theorie gratis is maar in de praktijk om aandacht vraagt.